ဝယ်ကြအုံးမလား အိပ်မက် … အိမ်

ဆောင်းပါး သရုပ်ဖေါ် © သိန်းလှိုင် ( လှိုင်းဘွဲ့ )

အမေရိကားမှာ အိမ်ဝယ်မယ်လို့ စဉ်းစားကြရင် လူတော်တော် များများက ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ ဈေးနှုန်း အနေ အ ထား နဲ့ လူနေမှု ပတ်ဝန်းကျင် ကိုသာ ပြေးမြင်ပြီး စဉ်းစားတတ်ကြ ပါတယ်။

တကယ့် တကယ်တော့ ကိုယ့်ဘဝမှာ ကြီးမားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တွေထဲမှာ တခုအပါအဝင် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အိမ်ဝယ်ခြင်းမှာ ထည့်သွင်း တွက်ချက်ရမယ့် အခြား အချက်အလက် ကိစ္စတွေ အမြောက်အများ ရှိနေပါတယ်။ အိမ်ဝယ်မယ်လို့ စိတ်ကူးရင် မဝယ်ခင် ပထမဦးဆုံး စဉ်းစားရမယ့် လုပ်ရမယ့် ကိစ္စကတော့ လက်ရှိ ကိုယ့်မိသားစု ဝင်ငွေနဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေကို အသေးစိတ် အသေအချာ ပြန်လည် သုံးသပ်သင့် ပါတယ်။

အဲဒီလို သုံးသပ်ပြီးမှ ဘယ်လောက်တန် အိမ်ကိုဝယ်ဖို့ ကိုယ်တတ်နိုင်တယ် ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်သင့်ပါတယ်။ မဟုတ်ရင် အိမ်တွေလိုက်ကြည့်ရင်း ကြည့်ရင်းနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်လွန်ပြီး လက်တွေ့ ကိုယ်မတတ်နိုင်တဲ့ ငွေပမာဏ ထက်ကျော်တဲ့ အိမ်တွေကို လိုချင်စိတ်ပေါ်ပြီး ဝယ်မိရင် ကိုယ့်လည်ပင်းကိုယ် ကြိုးကွင်းစွပ်သလို ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒုတိယ စဉ်းစားရမှာကတော့ ဘယ်ေ့ရှနေ၊ ပွဲစား ငှားမလဲ၊ ကိုယ့်အသိ (သို့) ကိုယ့်ဆွေမျိုး၊ မိတ်ဆွေတွေ စိတ်တိုင်းကျလို့ ပြန်လည် ညွှန်းလိုတဲ့ အိမ်ပွဲစား၊ ေ့ရှနေ ရှိ/မရှိ လိုက်လံမေးမြန်း၊ စုံစမ်း တီးခေါက် သင့်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးမတော့ ကိုယ့်ရွေးချယ် နေထိုင်လိုတဲ့ ဘဝနဲ့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင် အိမ်နီးနားချင်း တွေက ကိုယ့်အပေါ် ရိုက်ခတ်လာမယ့် ကိစ္စတွေကို ကြိုတင် စဉ်းစားရပါမယ်။ ဥပမာ ကိုယ်က ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးငယ် ရှိတယ်ဆိုရင် ကိုယ်ဝယ်မယ့် အိမ်ရှိတဲ့ ရပ်ကွက်က ကျောင်းက ကောင်း/မကောင်း၊ နာမည်ကြီး/မကြီး ကြိုတင် စနည်းနာ သင့်ပါတယ်။ ဒါမှလဲ ကိုယ့်ကလေး နောင်ရေးကို လမ်းခင်းပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။ နောက်ပြီး ရပ်ကွက်ထဲက လူတွေရဲ့ အဆင့်အတန်း ဘယ်လောက်ရှိသလဲ၊ ပညာတတ် ပေါများတဲ့ ရပ်ကွက်လား၊ လူဆိုးလူမိုက် ပေါများတဲ့ ရပ်ကွက်လား၊ ချမ်းသာ/ဆင်းရဲမှု အခြေအနေ၊ (၅)နှစ် ကနေ (၁၀)နှစ် အတွင်း ရာဇဝတ်မှု နှုန်းထား စတာတွေကို ကြိုတင် လေ့လာ ထားရပါမယ်။

အမေရိကားမှာ အိမ်ဝယ်တယ် ဆိုတာ ဒီကို ပြောင်းေ့ရွှ အခြေချသူတွေရဲ့ အမေရိကား အိပ်မက် တွေထဲက အရေးပါတဲ့ အိပ်မက်တခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝရဲ့အရေးပါတဲ့ အိပ်မက်တခုကို အကောင်အထည် ဖော်နေတာမို့ ကိုယ်ဝယ်တဲ့ အိပ်မက်အိမ်ဟာ အလုပ်ကနေ မောမောပမ်းပမ်း ပြန်လာမယ့် ကိုယ့်အပေါ် ဘာ စိတ်ဖိစီးမှုမှ မပေးပဲ နူးညံ့ နွေးထွေးတဲ့ စိတ်အေးချမ်းသာမှုကို စောင်ကြဉ်းပေးနိုင်မယ့် ကိုယ့်ဘဝရဲ့ လောက နိဗ္ဗာန်ဘုံလေး တခုသာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ အခြား တဖက်မှာတော့ ငွေရေးကြေးရေး ဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်နေလေတော့ ကိုယ်ဝယ်မယ့် အိမ်ဟာ နောင်(၁၀)နှစ်၊ (၁၅)နှစ် အကြာမှာ ကိုယ့်ကို ငွေရေးကြေးရေး အရ တစုံတရာ အကျိုးအမြတ် ပေးနိုင်တဲ့ နေရာ အကွက်အကွင်းမှာ တည်ရှိသင့့််ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အိမ်မဝယ်ခင် ဝယ်ဖို့ မဆုံးဖြတ်ခင်မှာ နောင်(၁၀)နှစ်၊ (၁၅)နှစ် အကြာမှာ ဖြစ်လာမယ့် ဈေးကွက် အနေအထားကို ကြိုတင်မှန်းဆ တွက်ချက် ထားသင့်ပါတယ်။ တနေရာမှာ အိမ်ဝယ်ပြီးပြီဆိုရင် ေ့ရွှဖို့ပြောင်းဖို့ဆိုတာ သိတ်လွယ်ကူတဲ့ ကိစ္စမဟုတ်လေတော့ အိမ်မဝယ်ခင် နောက်ထပ် မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်း စဉ်းစားရမယ့် ကိစ္စကတော့ ကိုယ်ဝယ်ဖို့ စဉ်းစားတဲ့နေရာဟာ ကိုယ်တကယ် အခြေချမယ့် နေရာ ဟုတ်/မဟုတ် ဆိုတာပါပဲ။ ဥပမာ။ ။ Los Angeles မှာ အိမ်ဝယ်ပြီး ၁နှစ်၊ ၂ နှစ်နေကာမှ San Fransisco ပြောင်းရမယ် ဆိုတဲ့ ကိစ္စမျိုး ပေါ်လာမယ်ဆိုရင် ငွေရေးကြေးရေး အရ ကြီးမားတဲ့ နစ်နာမှု တွေ ဖြစ်လာနိုင်တာမို့ သေသေချာချာ ကြိုတင်စဉ်းစား ပြင်ဆင် သင့်ပါတယ်။ အခြေချရမယ့် နေရာ မသေချာသေးရင် မဝယ်ပါနဲ့အုံးလို့ အကြံပြုပါရစေ။

အမေရိကားမှာ အိမ်ဝယ်ရင် ဘယ်သူမှ အိမ်ပေါက်ဈေးငွေ ငွေအကြေ ချေလောက်အောင် ကြွယ်ဝ ချမ်းသာတာ မဟုတ်ကြလေတော့ အိမ်ဖိုးငွေရဲ့ (၅)%၊ (၁၀)%၊ (၂၀)% ၊(၃၅)% စသည်ဖြင့် ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ ငွေပမာဏ ကို လက်ငင်း ငွေချေပြီး ကျန်တာကို ဘဏ်ကနေ တဆင့် (၁၀)နှစ်၊ အနှစ် (၃၀) ငွေချေးပြီး ဝယ်ကြရတာပါ။ အဲဒါကြောင့် အိမ်ဝယ်ပြီးရင် အိမ်ဖိုး၊ ဘဏ်ချေးငွေ၊ ဘဏ်တိုး ငွေ၊ အိမ်အတွက် မီးအာမခံ၊ အိမ်ခွန်၊ အမှိုက်ခွန်၊ ပေးဆပ်ရတာ အပြင် ကလေးရှိသူ ဆိုရင် ကလေးစားရိတ်၊ ကျောင်းတက်နေသူဆို ကျောင်းစားရိတ်၊ မိမိနဲ့ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးစားရိတ်၊ အထွေထွေ အသုံးစားရိတ်၊ စားစရိတ် စတဲ့ အသုံးစားရိတ်တွေ ရှိသေးတာမို့ အရေးအကြီးဆုံး အချက်အနေဖြင့် တလ ၊တလ အိမ်ဖိုးပေးရမယ့် ငွေဟာ မိမိတလစာ ဝင်ငွေရဲ့ ၂၈% ထက်မပိုရင် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပြီး အိမ်ဖိုး ပေးရမယ့် ငွေဟာ မိမိတလ ဝင်ငွေရဲ့ ၃၅% ကျော်တဲ့ အိမ်ဆိုရင် မဝယ်ယူသင့်ပါ … ခင်ဗျာ။ ဒီနေရာမှာ ချွတ်ယွင်းချက် အနေနဲ့ အိမ်ကို အခန်းကန့်ပြီး မိမိလဲနေ၊ အိမ်ငှားလဲ ထားမယ် ဆိုတဲ့သူတွေ ကတော့ တမျိုးတဘာသာ ပေါ့ဗျာ။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ဝင်ငွေနဲ့ ဆပ်ရမယ့် ချေးငွေ ပမာဏကို အချိုးချ တွက်ချက်ပြီး သေသေချာချာ ပြင်ဆင်ထားရင် မိမိအတွက် ငွေရေးကြေးရေး အန္တရာယ်နည်းကာ အဆုံးအရှုံးနည်း ပါလိမ့်မယ်။

စာရေးသူ ဒီလို ဘာကြောင့် အချိုးချပြီး ပြောရသလဲ ဆိုတာကို ရှင်းသွားအောင်လို့ တနှစ်ကို ဝင်ငွေခွန် ဆောင်ပြီး အသားတင် US $ 50,000 ဝင်တဲ့ မိသားစုတစုကို အခြေခံပြီး စဉ်းစားကြည့် ကြရအောင်ပါ။ ဒီမိသားစုက US$ 250,000 အိမ်ကို ဝယ်ဖို့ 20% လက်ငင်း ငွေချေမယ်။ ကျန်တာကို ဘဏ်က တနှစ်၅.၃၅% ဘဏ်တိုးနဲ့ နှစ်(၃ဝ) ငွေချေးမယ် ဆိုပါစို့။ တနှစ်ကို အသားတင် US $ 50,000 ဝင်တယ်ဆိုရင် မိသားစု တလ အသားတင် ဝင်ငွေဟာ US$ 4166 ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီမိသားစု ဝင်ငွေရဲ့ ၂၈%ကို အိမ်ဖိုးအကြွေး ပေးရမယ်ဆိုရင် အိမ်ဖိုး ပေးငွေဟာ $4166xဝ.28=$1166 ကျသင့်ပါလိမ့်မယ်။ အိမ်ခွန် (Property Tax) က အိမ်ရဲ့ စုစုပေါင်းတန်ဖိုးကို အခြေခံပြီး တွက်ချက်တာမို့ US$ 250,000အိမ် ဆိုရင် တလ $ 189 လောက်ကျသင့်ပါလိမ့်မယ်။ အမေရိကန်မှာ ပြည်နယ်တခုနဲ့ တခု အခွန်ဥပဒေ မတူတာကြောင့် ဒီနေရာမှာ အနည်းငယ် ကွာခြားမှု ရှိနိုင်ပါတယ်။ စာရေးသူ တွက်ထားတဲ့ အိမ်ခွန်က Los Angeles County, California ကို အခြေခံ ထားတာပါ။ ရေဖိုး၊ မီးဖိုး၊ အမှိုက်ခွန်၊ ဓာတ်ငွေ့ဖိုးက တလကို ခန့်မှန်း ကုန်ကျငွေ $300 ဆိုပါစို့။ ငလျင်၊မီး စတဲ့ အာမခံ ကုန်ကျငွေက အိမ်တည်နေရာ၊ အနေအထားပေါ် မူတည်ပြီး $500 ခန့် အထိ ကုန်ကျနိုင်ပါတယ်။ စုစုပေါင်း အိမ်အတွက် အမှန် ကုန်ကျငွေဟာ US $1166+189+300+500=US $2155 ခန့် ကုန်ကျနိုင်ပါတယ်။ $2155 ဟာ မိသားစု တလဝင်ငွေ $4166 ရဲ့ 50% ရှိတာမို့ သတိပြုစရာ ကောင်းပါတယ်။

အိမ်ဝယ်ယူသူ အများစု အတွေးမှား၊ အမြင် မှားတတ်တာ တခု ရှိပါသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ အိမ်ဝယ်ယူတဲ့ အခါမှာ လက်ငင်း ပေးချေငွေ ( Down Payment ) ပေးပြီးရင် ကုန်စရာ မရှိတော့ဘူးလို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့ ဘဝမှာတော့ လက်ငင်း ပေးချေငွေ ပေးပြီးနောက်မှာ ငွေရေးကြေးရေး အရ ကုန်ကျစရာတွေ အများကြီး ရှိပါသေးတယ်။ အိမ် စစ်ဆေးစားရိတ် ( Home inspection ) $300ခန့် အပြင်၊ ရာဖြတ်ကြေး( appraisal fee )၊ တန်ဖိုး စစ်ဆေးရေး စားရိတ် (survey ) ၊ အိမ် အာမခံ ( title search and title insurance)၊ ေ့ရှနေစားရိတ် (recording fees and attorney’s fees)၊ အချို့ ပြည်နယ်တွေမှာ ဝယ်ခွန် (Transfer Fee) ပေးရပါမယ်။ ရောင်းချသူက ပေးဆောင်ထားတဲ့ အိမ်ခွန်( Property Tax) စတာတွေကို အိမ်ဝယ်သူက ပေးချေဖို့ ရှိနေပါတယ်။ ဒီကုန်ကျငွေတွေ အားလုံးကို ပြန်လည်ပြီး အသေးစိတ် တွက်ချက်ရင် အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ 3% မှ 8% အထိရှိတဲ့ အတွက် သထိထားပြီး ပြင်ဆင်စုဆောင်း ထားရမယ့် လက်ငင်း ကုန်ကျငွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အထက်က အပိုင်း(၁)မှာ ပြောခဲ့သလို လစဉ် ကုန်ကျမယ့် အိမ်ရဲ့အခြား အထွေထွွေ ကုန်ကျစားရိတ် ( အမှိုက်ခွန်၊ ရေခွန်၊ မြက်ခင်းနှင့် ပန်းအလှပင် ထိန်းသိမ်းမှု စားရိတ် စသည့် ) တွေလည်း ရှိသေးတာမို့ အိမ်အတွက် သုံးငွေ နှင့် ဝင်ငွေအချိုးကို ကြိုတင်စီစဉ် တွက်ချက် ထားသင့်ပါတယ်။ Condo ဝယ်ရင် ဒီကုန်ကျစားရိတ် မရှိဘူး ပြောကြပေမယ့် သူလဲ ကြောက်စရာ ကောင်းအောင် Association Fees ဆော်တာပါပဲ။ ဖြစ်နိုင်ရင် အိမ်ရောင်းသူရဲ့ အမှန်တကယ် အိမ်အသုံး စားရိတ်ကို မေးမြန်း သင့်သလို၊ အနီး ပါတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိတဲ့ ကိုယ်ဝယ်မယ့် အိမ်နဲ့ အရွယ်တူ၊ ဈေးနှုန်းတူ အိမ်ရဲ့ အထွေထွေ ကုန်ကျစရိတ်ကိုလဲ စုံစမ်းတီးခေါက် ထားသင့်ပါတယ်။

နောက်တချက် ထပ်လောင်း သတိပေး လိုတာကတော့ အိမ်ဝယ်မယ့် တကိုယ်ရေ တကာရသမား တွေကိုပါ။ မိမိဟာ တကိုယ်ရေသမားမို့ ကျောင်းကောင်း၊ မကောင်း စုံစမ်းစရာ မလိုပါ၊ အလုပ်ပြီးလို့ အိမ်ပြန်လာရင် အိမ်ထဲက အိမ်ပြင် ထွက်လည်မယ့်သူ မဟုတ်လို့ အိမ်နီးနားချင်း ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို လေ့လာစရာ မလိုဟု အထင်မှား အတွေးမှား တတ်ကြလို့ပါ။ ကိုယ် တနေ့နေ့ တချိန်ချိန်မှာ ယခုဝယ်မယ့် အိမ်ကို အမြတ်အစွန်းရလို့ ပြန်ရောင်းမယ်ဆိုရင် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အိမ်ဝယ်လက်က သားသမီးရှိသူ ဖြစ်ရင် စောစောတုန်းက အခြေအနေတွေကို သေချာပေါက် လေ့လာကြမှာပါ။ လေ့လာလို့ ကိုယ့်အိမ်က သူတို့ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စံမဝင်ရင် ကိုယ့်ကြိုက်ဈေး ရချင်မှ ရပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဖြစ်နိုင်ရင် ကျောင်းကောင်း၊ ရပ်ကွက်ကောင်းတဲ့ နေရာကို ဦးစားပေး ရွေးချယ် စေလိုပါတယ်။ မြန်မာပြည်က အိမ်အရောင်းအဝယ် ကြော်ညာတွေမှာ တွေ့တယ် မဟုတ်လား “ဈေးနီး၊ ကျောင်းနီး၊ ရေ၊မီးအစုံ” ဆိုတာလေ အဲဒီသဘောပါပဲ။

ပထမဦးဆုံး အိမ်ဝယ်သူ အများစုဟာ ရုံးပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် စာရွက်စာတမ်း၊ ဥပဒေရေးရာ တွေကို မသိကြလေတော့ အိမ်ပွဲစားကို ပုံအပ်တတ်ကြပါတယ်။ အိမ်ပွဲစားတွေဟာ သက်ဆိုင်ရာ ဈေးကွက် အခြေအနေကို သိကြသမိ့ု၊ မိမိအတွက် လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်ကို ပေးနိုင်တဲ့ အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ အိမ်ပွဲစားကို ကိုယ်သိလိုတဲ့ သတင်း အချက်အလက်တွေကို စုံစမ်းမေးမြန်းဖို့ အားမနာပါနဲ့။ မကြောက်ရွံ့ ပါနှင့်။ တချိန်တည်းမှာပဲ အိမ်ပွဲစားတွေဟာ ရောင်းသူဖက်က အလုပ် လုပ်ပေး ကြတယ် ဆိုတာကို သတိပြု စေလိုပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပွဲခကို မိမိက ပေးတာမဟုတ်ပဲ အိမ်ရောင်းရငွေရဲ့ 3% ကနေ 7% အထိ အိမ်ရောင်းသူထံက သူတို့က ရကြတာမို့ အိမ်ဝယ်သူကို ကော်မရှင် ပိုရရင် ရသလို အချွန်နဲ့ မတတ်ကြပါတယ်။ ကိုယ့်အတွက် အလုပ်လုပ်ပေးမယ့် ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ပွဲစားကို လိုချင်ရင်တော့ ကိုယ်ကပွဲခ ပေးရပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ အပို ကုန်ကျတာဆိုတဲ့ အမြင်လေး စာရေးသူမှာ ရှိသမို့ ကိုယ်ကတော့ ပေးရမယ့် ပွဲစား ငှားဖို့ သိပ်ပြီး အားမပေးပါဘူး။ ကိုယ်ဝယ်မယ့် အိမ်ရဲ့ ဈေးကွက် ပေါက်ဈေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို ကိုယ်ကိုတိုင် အချိန်ပေး စုံစမ်းမေးမြန်းဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ ဒါမှလဲ ဝယ်ဖို့ ဆုံဖြတ်တဲ့ အချိန်မှာ အမှားအယွင်း ကင်းမှာပါ။

အိမ်ဝယ်ရာမှာ သတိထားရမယ့် အရေးကြီးဆုံး အချက် တခုကတော့ အိမ်ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းမှု စားရိတ်ဖြစ်ပါတယ်။ အကျယ်အဝန်းတူ၊ နေရာ အကွက်အကွင်း တူရင်တောင်မှာ အိမ်ရောင်းဈေးတွေမှာ အိမ်ကောင်းရင် ဈေးကောင်းတတ်ပြီး အိမ်စုတ်ရင် ဈေးပေါ တတ်ပါတယ်။ တခါတရံမှာ ဈေးပေါတာကို မက်ပြီး အိမ်မကောင်းတာကို ဝယ်ပြီး အိမ်ပြင်လိုက်တာ ပြင်စားရိတ် ကုန်ကျငွေကို ထပ်ပေါင်းရင် အိမ်ကောင်းကို ဝယ်တာထက် ပိုမိုကုန်ကျ တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ အိမ်ဟောင်းဝယ်ရင် ကိုယ်ပြင်ဆင်ရမယ့် အပိုင်းတွေကို အိမ်စစ်ဆေးသူ ( Home Inspector )နဲ့ သေသေချာချာ စစ်ဆေးပြီး ကုန်ကျစားရိတ်ကို အသေးစိတ် ကြိုတင်တွက်ချက် မှန်းဆ ထားသင့်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် New York နဲ့ Los Angeles County မှာ ဝယ်မယ်ဆိုရင် အိမ်အသစ်ရဖို့ မဖြစ်နိုင်သလောက် အခြေအနေ များပါတယ်။

ကြိုတင်စဉ်းစား ပြင်ဆင်စရာ ရှိတာတွေကို ပြင်ဆင်ပြီးတဲ့ နောက်ပိုင်း အိမ်မဝယ်ခင် ပြည့်စုံပြီး ဖြစ်နေရမယ့် မလုပ်မဖြစ် မပေးမဖြစ် အရေးအကြီးဆုံး လုပ်ကို လုပ်ရမယ့် ကြီးကြီးမားမား ကိစ္စ (၂)ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီ(၂)ခု ကတော့ အကြွေး ပြန်လည် ပေးဆပ်မှု မှတ်တမ်း (Credit History) ( နာမည်ကောင်း လက်မှတ်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။) နဲ့ ဝင်ငွေခွန် (income Tax Returned) (၂)နှစ်စာ ဆောင်ထားတဲ့ မှတ်တမ်း ရှိကို ရှိရပါ့မယ်။ ကိုယ့်ကို ငွေချေးမယ့် ဘဏ်က ဒီမှတ်တမ်း နှစ်ခု အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ငွေဘယ်လောက် ထုတ်ချေးမယ်၊ အတိုးဘယ်လောက် သတ်မှတ်မယ် ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်မှာမို့ပါ။

နာမည်ကောင်း လက်မှတ် (credit history)ကို အမှတ်ပေးစနစ် (credit score) နဲ့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အမှတ်များများ ရလေ အိမ်ဝယ်တဲ့အခါ ဘဏ်တိုးနှုန်း သက်သာလေပါပဲ။ credit score စုစုပေါင်းရမှတ် ၈ဝဝ ကျော်နဲ့ ၆၅ဝ ကျော် ယှဉ်ကြည့်ရင် အံ့ဩရလောက်အောင် အတိုးနှုန်း ကွာတာကို တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ credit score ၆၅၀အောက် ဆိုရင်တော့ အိမ်ဝယ်ဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့အုံး။ ဇွတ်ကြိုးစားလဲ လက်ရှိ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာမှ အသစ်ပြုပြင်ပြီး လမ်းညွှန်ထားတဲ့ ဘဏ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်း တွေအရ ငွေကုန်၊ လူပမ်း၊ အချိန်တွေသာ ပြုန်းတီးပြီး ဘဏ်ချေးငွေ မရနိုင်လို့ပါ။ ရလဲ အတိုးက ပေးရတာ မပျော်ပိုက်နိုင််ပါဖူး။ credit history တည်ဆောက်နည်းသိရင် credit score ကောင်းကောင်း ရအောင်လုပ်တာ မခက်ခဲပေမယ့် ကိုယ့်သမိုင်း ကိုယ်ရေးရတာ ဆိုတော့ အချိန် အတော်ကုန်ပါတယ်။ စာရေးသူ မှန်မှန်နဲ့ မြန်မြန် တည်ဆောက်တာတောင် ၃နှစ်လောက်ကြာ ပါတယ်။ အဲ…. credit history ကောင်းပြီးသား လူတယောက် ယောက်က ကိုယ့်ကို တွဲခေါ်မယ် ဆိုရင်တော့ အချိန်ကုန် သက်သာပါလိမ့်မယ်။ စာရေးသူ တုန်းကတော့ အမေရိကားမှာ အဲဒီလို အားကိုးရတဲ့ ဖေးမမဲ့သူ မရှိခဲ့ပါဘူး။ အခုမှ credit history တည်ဆောက် လိုသူတွေအတွက် ရေးရင် ကျမ်းတစောင် ပေတဖွဲ့ ဖြစ်နိုင်တာမို့ ဒီနေရာမှာ အကျယ်တဝင့် ရှင်းပြမနေ တော့ပါဘူး။ ယေဘူယျ အနေနဲ့ပဲ ပြောပါ့မယ်။

credit history တည်ဆောက်ဖို့ နည်းလမ်း(၉)ခု ရှိပါတယ်။ နမူနာတခု ပြောပြရရင် အကြွေးကဒ် (credit card) လျှောက်ပါ။ အလွန်အကျွံ မသုံးပါနဲ့။ ကိုယ့်ကို သုံးခွင့်ပြုထားတဲ့ ပမာဏရဲ့ (၃၀%) ထက် ပိုမသုံးပါနဲ့။ အကြွေးကို မှန်မှန်ဆပ်ပါ။ နောက်ကျကြေး (late fee) ဘယ်သောအခါမှ မပေးရပါစေနှင့်။ late fees ပေးရင် credit score မြန်မြန် တက်တယ်ဆိုတဲ့ ယုံတမ်းပုံပြင်တွေကို နားမယောင်ပါနဲ့။ late fee တခါလောက် ပေးလိုက်ရတာနဲ့ ကိုယ့် credit history မှာ (၇) နှစ်လောက် ဒုက္ခ ပေးနေပါလိမ့်မယ်။ တစုံတဦးအတွက် လိုအပ်တယ်လို့ တောင်းဆိုရင် credit history တည်ဆောက်နည်းကို နောက်မှသီးသန့် ဆွေးနွေးပါ့မယ်။ အခုတော့ အိမ်ဝယ်တဲ့ အကြောင်းက အဓိကမို့ ဒီလောက်ပဲ ပြောပါရစေ။

(၂)နှစ်စာ ဝင်ငွေခွန် ဆောင်ထားတဲ့ အထောက်အထား (Tex returned Paper) ပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဘဏ်က မိမိကို ဘယ်လောက် ငွေဘယ်လောက် ထုတ်ချေးမယ် ဆိုတာကို အကြမ်းဖျဉ်း ကြိုတင် မှန်းဆနိုင်တဲ့ တွက်နည်း ရှိပါတယ်။ ဘဏ်တွေ ကိုယ်တိုင်ကလဲ အခု ပြောတဲ့နည်းကိုပဲ ကျင့်သုံး တွက်ချက် ကြပါတယ်။ တွက်နည်း ကတော့ အခွန်ဆောင်စဉ်က ပြထားတဲ့ (၂)နှစ်စာ ဝင်ငွေကို ပေါင်းပြီး ၂၄နဲ့ စားရင် ကိုယ့်ရဲ့ တလစာ ပျမ်းမျှဝင်ငွေကို ရပါတယ်။ အိမ်ငှားချစားမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်များ လုပ်တတ်ရင် တလပျမ်းမျှ ဝင်ငွေရဲ့ 58% လောက်အထိ ချေးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ဥပဒေအရ (စာအုပ်ကြီးအရ) ကတော့ 40-42% ထက်ပိုတဲ့ ချေးငွေဆို approve ဖြစ်ဖို့ မလွယ်ပါဘူး။ ချေးငွေ ပမာဏ $400,000 အထိကို သာမန်ချေးငွေ အနေနဲ့သာ သတ်မှတြ်ပီး လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အရမ်းမတင်းကြပ်ပါဘူး။ $400,000 ကိုတော့ Jumbo Loan အနေနဲ့ သတ်မှတ်ပြီး စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ပိုမို တင်းကြပ်ထားလို့ အထောက်အထား မခိုင်မာရင်၊ ဝင်ငွေနည်းရင် ရဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။

လက်ငင်း ငွေချေမှု (Down payment) ပေါ် မူတည်ပြီးလဲ စည်းကမ်းတင်းကြပ်မှု ကွာခြားပါတယ်။ အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ 5% ကို လက်ငင်းငွေချေပြီး ကျန်ငွေ ပမာဏကို ဘဏ်ကနေ ငွေချေးပြီး ဝယ်မယ်ဆိုရင် FHA Loan လျှောက်ရမှာ ဖြစ်ပြီး အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ 20% နှင့်အထက် လက်ငင်းငွေချေပြီး ကျန်ငွေ ပမာဏကို ဘဏ်ကနေ ငွေချေးမယ်ဆိုရင် Conventional Loan လျှောက်ထားရပါလိမ့်မယ်။ အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ 35% လက်ငင်းငွေချေပြီး ကျန်ငွေ ပမာဏကို ဘဏ်ကနေ ငွေချေးမယ် ဆိုရင်တော့ အရမ်းကို သက်သာတဲ့ ဘဏ်တိုးနှုန်း( interest rate) နဲ့ ရနိုင်ပါတယ်။ ကွာခြားချက် ကတော့ FHA Loan လျှောက်ရင် Motgage Insurance လျှောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပြီး တလ၊ တလ အဲဒါအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုပေးရပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေရာမှာ ပြောစရာရှိ လာတာက VIA Loan ပါ။ VIA Loan က အိမ်ဖိုး လက်ငင်းပေးငွေ တပြားမှ ပေးစရာမလိုပဲ $475,000 တန်အထိ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အိမ်ဝယ်ယူခွင့် ရှိပါတယ်။ ဒါကလဲ အိမ်ဝယ်ချင်ပေမယ့် ငွေမရှိတဲ့ ပထမဆုံး အိမ်ဝယ်တဲ့ လက်ရှိ စစ်မှုထမ်းများနဲ့ အမေရိကန် စစ်မှုထမ်းဟောင်း များကိုသာ ရည်ရွယ်ပြီး ထုတ်ချေးတာမို့ သာမန် အမေရိကန် ပြည်သူတွေ ရဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ သူတို့လဲ Motgage Payment အပြင် VIA Fund ပိုပေးရတာပါပဲ။ အမေရိကန် နိုင်ငံသား မဟုတ်ပေမယ့် လက်ထဲမှာ အမြဲတမ်း နေထိုင်ခွင့် လက်မှတ် (Green Card) ရှိရင် နိုင်ငံသားများ နည်းတူ အိမ်ဝယ်ယူခွင့်၊ ဘဏ်ကနေ ငွေချေးငှားခွင့် အခွင့်အရေး တန်းတူ ညီမျှရှိပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လက်ထဲမှာ အိမ်ပေါက်ဈေးရဲ့ 3.5% လက်ငင်းငွေ ချေနိုင်ရင်၊ နိုင်ငံသားများနည်းတူ အိမ်ဝယ်နိုင်ပါတယ်။

နိုင်ငံခြားမှာ နေထိုင်ပြီး အမေရိကန်မှာ ငွေကြေးရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုအနေနဲ့ အိမ်ဝယ်မယ်ဆိုရင် အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ 35% နှင့်အထက် ငွေချေ ရပါလိမ့်မယ်။ ကျန်တဲ့ ငွေကိုတော့ ဘဏ်တွေမှာ ဝင်ငွေ အထောက်အထား ပြပြီး ငွေချေးနိုင်ပါတယ်။ တရားဝင် ကိုယ့်ဝင်ငွေ ရပေါက်ရလမ်း အပေါ်မူတည်ပြီး ဘဏ်တိုးကတော့ နည်း/များ ကွာပါလိမ့်မယ်။ တစုံတဦး (သို့) တနေရာရာ ကနေ ငွေရပြီး အိမ်ဝယ်လိုသူတွေ အိမ်မဝယ်ခင် (၃)လ အထက် ကိုယ့် ဘဏ်စာရင်း ထဲကို အပြီးအစီး ငွေလွှဲထားဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။ ငွေချေး လျှောက်လွှာတင်တဲ့ လ ကနေ ရှေ့ (၃)လ အထိ ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေကို ငွေချေးမယ့် ဘဏ်က အသေးစိတ် စစ်ဆေးမှာမို့ပါ။ မြန်မာပြည်ကနေ ငွေလွှဲပြီး အိမ်ဝယ်ဖို့ ရည်ရွယ်သူတွေ ဘယ်ပုံဘယ်နည်းနဲ့ ငွေရတယ် ဆိုတာကို တရားဝင် တင်ပြနိုင်ရင် ငွေလွှဲခ ပွဲစားတွေကို ပေးရန်မလိုပဲ ကြားခံ နိုင်ငံ တခုခုကနေ တရားဝင် အမေရိကန်မှာ ရှိတဲ့ ဘဏ်ကို ငွေ U.S $ သိန်းချီပြီး လွှဲနိုင်ပါတယ်။ (မြန်မာပြည်ကို စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ထားလို့ က တကြောင်း၊ မြန်မာပြည်က ဘဏ် စံနစ်က အဆင့်မမှီတာက တကြောင်းမို့လို့ပါ။) တကယ် ဝယ်ဖို့ စိတ်ဝင်စား နေရင်တော့ သက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်က တကယ် ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ သေသေချာချာ တိုင်ပင်ပြီး အကြံဉာဏ် ရယူ သင့်ကြောင်းပါဗျာ။

အိပ်မက် တိုင်းပြည်က အိပ်မက် အိမ်လေးမှာ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ နိုင်ကြပါစေ။

အညတရ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here