နိုင်ငံေရးလုပ်ခွင့် ရှိသေယာင်ေယာင် ဟန်ြပ နိုင်ငံများတွင် ဘုန်းြကီး နိုင်ငံေရးမလုပ်ရ၊ အစိုးရဝန်ထမ်း နိုင်ငံေရးမလုပ်ရ၊ ေကျာင်းသား နိုင်ငံေရးမလုပ်ရ၊ စစ်တပ် မှ ြဖစ်လှျင်နိုင်ငံေရးမလုပ်ရ စသြဖင့် ကန့်သတ် ထားတတ်ြကသည်။ အာဏာ ပိုင်စိုးမှု ထိခိုက်မည်ကို စိုးရိမ် ပူပန်ေနသူတို့က နိုင်ငံေရး အဓိပ္ပာယ်ကို ကိုယ်လိုရာ ဆွဲေတွးြပီး အြခားသူများ နိုင်ငံေရး မလုပ်နိုင်ေအာင် ဟန့်တား ေြပာဆိုေနြကြခင်းသာ ြဖစ်သည်။
အမှန်စင်စစ် လူတိုင်းလူတိုင်း နိုင်ငံေရးလုပ်ခွင့် ရှိသည်။
နိုင်ငံေရး (၃) မျုိးရှိသည်။ ကမာ္ဘလံုးဆိုင်ရာ နိုင်ငံေရး (Global politics)၊ အမျုိးသား နိုင်ငံေရး (National politics) နှင့် ပါတီ နိုင်ငံေရး (Party politics) တို့ြဖစ်သည်။ မည်သည့် နိုင်ငံေရး အမျုိးအစား ြဖစ်ေစကာမူ တူညီေနသည့် အချက်မှာ အများေကာင်းစားေရး အတွက် ဦးတည် လုပ်ေဆာင်ရသည်။ သို့တည်းမဟုတ် အများေကာင်းစားေရးကို လုပ်ေဆာင်ေပးနိုင်စွမ်း ရှိေသာ တဦး-တဖွဲ့အား ကူညီပံ့ပိုးရန် အတွက် ရည်မှန်း လုပ်ေဆာင်ရသည်။
တကမာ္ဘလံုးဆိုင်ရာ နိုင်ငံေရးတွင် လုပ်ေဆာင်ေနြကသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံများ၊ ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိြကသည်။ အဖွဲ့အစည်းအေနြဖင့် အထင်ရှားဆံုး နမူနာြပရလှျင် ကမာ္ဘ့ကုလသမဂ္ဂ ြဖစ်သည်။ ကမာ္ဘ့ြပည်သူများ၊ နိုင်ငံများတွင် ကျေရာက်လာသည့် ေရာဂါဆိုးများ၊ သဘာဝ ေဘးအန္တရာယ်များမှ လံုြခံု စိတ်ချရေရး၊ ြငိမ်းချမ်းေရး၊ တိုးတက်ဖွံ့ြဖိုးေရး တို့ကို အဓိက လုပ်ေဆာင်ရသည်။ တဖန် နိုင်ငံအစိုးရထက် ြပည်သူတို့အား ပိုမို ဦးစားေပးရသည်။
ကမာ္ဘ့ ကုလသမဂ္ဂမှ မေြဖရှင်း ေပးနိုင်ေသးသည့်အခါ ေစတနာရှင် နိုင်ငံများက အြခားနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံေရး ြပဿနာများကို ဝင်ေရာက် ကူညီေပးြကသည်။ ဥပမာ-ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဖွံ့ြဖိုးဆဲ အြခားနိုင်ငံများသို့ ODA ေထာက်ပံ့ ကူညီေပးြခင်းမျုိး ြဖစ်သည်။ ထင်ရှားသူတို့ကလည်း ကမာ္ဘလံုးဆိုင်ရာ နိုင်ငံေရးတွင် ပါဝင်ြကသည်။ ဥပမာ-ကမာ္ဘ့ြငိမ်းချမ်းေရး နိုဘဲလ်ဆုရသူများ၊ ကမာ္ဘ့ ေခါင်းေဆာင်ေဟာင်းများ၊ နာမည်ြကီး အနုပညာရှင်များက ဝိုင်းဝန်းေထာက်ပံ့ အားေပး ကူညီတတ်ြကသည်။
အမျုိးသား နိုင်ငံေရးမှာ နိုင်ငံတခု အတွင်း ေဘးအန္တရာယ် ကျေရာက်လာေသာအခါ၊ ြပည်သူတို့ ဒုက္ခေရာက်ြကေသာ အခါ၊ နိုင်ငံတခုလံုး ဖွံ့ြဖိုးတိုးတက်ရန် လိုအပ်ေသာအခါများတွင် ထိုက်သင့်သလို ပါဝင်ကူညီ ပံ့ပိုးေပးြကြခင်း ြဖစ်သည်။ လက်ရှိ အားြဖင့် မိမိထမ်းေဆာင်ေနေသာ တာဝန် ဝတ္တရားများထက် နိုင်ငံနှင့် ြပည်သူတို့အတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်ေနေသာ ကိစ္စများအား ပိုမို ဦးစားေပး ပါဝင်ြကသည့် နိုင်ငံေရး အမျုိးအစား ြဖစ်သည်။
ဥပမာ- အိမ်ေထာင်ရှင်မ တဦးသည် မည်သည့် နိုင်ငံေရးပါတီဝင်မှ မဟုတ်ေစကာမူ၊ အစိုးရ၏ မည်သည့် တာဝန်ကိုမှျ မထမ်းေဆာင်ေစကာမူ အများြပည်သူတို့ ဒုက္ခေရာက်ေနချိန်မျုိးတွင် ေရတဗူး၊ ထမင်းတထုပ် လှူဒါန်းလိုက်ြခင်းြဖင့် အမျုိးသားနိုင်ငံေရး တာဝန်ကို အုတ်တချပ်၊ သဲတပွင့်အြဖစ် တနိုင်တပိုင် ထမ်းေဆာင်လိုက်ြခင်းမျုိး ြဖစ်သည်။
ထိုနည်းတူ ပညာေရး ဆိုင်ရာဘက်တွင် တာဝန်ယူထားေသာ အစိုးရ ဝန်ထမ်းတဦး သည်လည်း တိုင်းြပည်ကျူးေကျာ်ခံ ရေသာ အေြခအေနမျုိးတွင် မိမိတာဝန်ထက် လက်ငင်း ရင်ဆိုင်ေနရသည့် အမျိုးသားေရး ြပဿနာကို ပါဝင်ပံ့ပိုးကူညီ ေြဖရှင်းရန် အလိုလို တာဝန်ရှိသွားသည်။ စစ်တပ်မှ စစ်သည် တို့သည်လည်း ကျူးေကျာ်စစ်ကို ခုခံကာကွယ်ရသည့် တာဝန်များ မရှိချိန်၊ ကပ်ေရာဂါ-ကပ်ေဘးများ ကျေရာက်လာပါက ဝင်ေရာက် ကူညီေပးြကရသည်။ ေရွးေကာက်ပွဲကို သမာသမတ် ြဖစ်ေအာင် ထိန်းသိမ်းေပးရသည်။ ဤသည်တို့မှာ စစ်တပ်က အမျုိးသား နိုင်ငံေရးတာဝန်ကို ထမ်းေဆာင်ြခင်း ြဖစ်သည်။
နိုင်ငံေရး ပါတီတခုတွင် တာဝန် ထမ်းေဆာင်ေနသူသည်လည်း ထို့အတူပင်။ နိုင်ငံေရး ပါတီဝင်တဦးအဖို့ နိုင်ငံတခုလံုး အတွက် အလွန်အမင်း အေရးြကီးေနသည့် ြပဿနာမျုိးထက် ပို၍အေလးအနက် တာဝန်ယူစရာရှိမည် မဟုတ်ေပ။
ပါတီနိုင်ငံေရး အမျုိးအစားမှာ တိုင်းြပည် ေအးချမ်းေသာ ကာလများတွင် ေရွးေကာက်ပွဲ၌ မိမိပါတီမှ သမာသမတ် ကျစွာ အနိုင်ရရှိေရး၊ ေရွးချယ် တင်ေြမှာက်ခံရပါက လူအများ တိုးတက် ဖွံ့ြဖိးေရးအတွက် ရည်ရွယ်လျက် အစိုးရတာဝန်များကို အရည်အချင်း ြပည့်ြပည့် တာဝန်ေကျေကျ၊ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ထမ်းေဆာင်ေရးတို့ကို ဦးစားေပး လုပ်ေဆာင်ရသည်။ ထို့ြပင် အထက်တွင် ဆိုခဲ့ြပီးသည့်အတိုင်း အမျုိးသားေရး တာဝန်ကို မျက်ေြခမြပတ်ေစပဲ နိုင်ငံသားတဦး၏ တာဝန်ကို ေကျပွန်စွာ ထမ်းေဆာင်ေပးနိုင်ရန် အသင့်ရှိေနရသည်။ အြခားသူများ၊ အြခားနိုင်ငံေရးပါတီများ၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့် မည်သို့ပင် မတူကွဲြပားေနေစကာမူ အမျုိးသားေရး အတွက် လိုအပ်သည့် အခါတိုင်း အများနှင့်ပူးေပါင်း ေဆာင်ရွက်ေပးရသည်။
သို့ေြကာင့်ပင် အမျုိးသား ဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်ဟု အမည်ရှိသည့် နိုင်ငံေရးပါတီ၏ အေထွေထွ အတွင်းေရးမှူး ြဖစ်သူ ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က “ပါတီ အကျုိးထက် နိုင်ငံအကျုိးကို ပိုမို ဦးစားေပး တာဝန်ယူြကဖို့” တိုက်တွန်းထားသည်မှာ အလွန် မှတ်သား လိုက်နာဖွယ်ရာ ြဖစ်သည်။
သူ့ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်းမှာ သူ့ကွျန်မခံသည့် အမျုိးသားေရး စိတ်ဓါတ်ြဖင့် ြမန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ေရးရေအာင် ဦးေဆာင် ြကိုးပမ်းေပးနိုင်သကဲ့သို့ ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် မှာလည်း တမျုိးသားလံုး တန်းတူညီစွာ လွတ်လပ်စွာြဖင့် လူ့ အခွင့်အေရးများ အြပည့်အဝ အာမခံနိုင်မည့် ဒီမိုကေရစီ ရရှိေရးကို ဦးေဆာင် ြကိုးပမ်းလျက် ရှိသူြဖစ်သည်။ အမျုိးသားေရး အြမင် ထက်သန်သည့် အြပင် ဒီမိုကေရစီ ရရှိေရးအတွက် မီးရှူးတန်ေဆာင်လည်း ြဖစ်ေနြပန်၍ သူ့ပါတီ ကသာမက တနိုင်ငံလံုး၊ တကမာ္ဘလံုးကပင် ချစ်ခင်ေလးစား အားကိုးရသည့် လူထုေခါင်းေဆာင် ပီသသူဟု ဆိုရလှျင် လွန်အံ့မထင်လှပါ။
ဤမှျ အဖိုးထိုက်တန်လှေသာ အမျုိးသား ေခါင်းေဆာင်ြကီးတဦးက လက်ရှိ အာဏာပိုင်များ၏ စွဲချက်တခုြဖင့် အဖမ်းခံေနရ ြခင်းမှာ မည်သို့မှျ မြဖစ်သင့်ေသာကိစ္စ ြဖစ်ေနေတာ့သည်။ တဖန် တိုင်းြပည်အတွက် အလွန်အမင်း အားကိုးထိုက်သည့် ေခါင်းေဆာင်တဦးက တိုင်းေရးြပည်ရာများတွင် မည်သို့မှျ ပါဝင် မလုပ်ေဆာင်ေပးနိုင်ပဲ ဖမ်းဆီးခံေနရသည်မှာ တိုင်းြပည် အတွက် မလိုလားအပ်ေသာ ဆံုးရှံုးမှုြကီး ြဖစ်လျက်ရှိသည်။
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် အဖမ်းခံေနရြခင်း အေပါ် ြမန်မာြပည်သူများကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာ တိုင်းြပည်များရှိ သန်းေပါင်း များစွာေသာ ကမာ္ဘ့ြပည်သူတို့ကလည်း ခံြပင်း ေဒါသထွက်ေနြကသည်။ ဖမ်းဆီးထားြခင်းမှာ မတရားေသာ လုပ်ရပ်ြဖစ်ြပီး ဒီမိုကေရစီ ရရှိေရးအတွက် အဟန့်အတား ြဖစ်ေစသည်ဟု တသေဘာတည်း ရှုြမင်ြကသည်။ ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် လွတ်ေြမာက်ေရးအတွက် နိုင်ငံတကာ ြပည်သူတို့သည် ြမန်မာနိုင်ငံသားများ မဟုတ်ေစကာမူ သူတို့ တတ်နိုင်သည့်ဘက်မှ ေန၍ နည်းမျုိးစံုြဖင့် အားြကိုးမာန်တက် လုပ်ေဆာင်ေနြကသည်။ ကုလသမဂ္ဂ လံုြခံုေရးေကာင်စီမှ ေြကညာချက်ထုတ်၍ ေတာင်းဆိုသည်။ အြခားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံအလိုက်၊ ေခါင်းေဆာင်အလိုက်၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တဦးချင်း အလိုက် ေတာင်းဆိုချက်များမှာ ေန့စဉ်နှင့်အမှျ မြပတ်တမ်း ရှိေနသည်။ ေတာင်းဆိုသံများမှာ ပို၍ ကျယ်ေလာင် ြပင်းထန် လာေနသည်။ တနည်းအားြဖင့် သူတို့သည် ကမာ္ဘလံုးဆိုင်ရာ နိုင်ငံေရးြဖင့် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် လွတ်ေြမာက်ေရးကို ဝိုင်းဝန်းကူညီ ပံ့ပိုးေနြကြခင်း ြဖစ်သည်။
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် နှင့် တေြမတည်းေန တေရတည်း ေသာက်လာခဲ့ြကေသာ ကွျနု်ပ်တို့ ြမန်မာနိုင်ငံသား တို့တွင်လည်း အမျုိးသားေရး တာဝန်အြဖစ် ခံယူြကရဖို့ ရှိေနြပီ ြဖစ်သည်။ အာဏာရှင်စနစ်၏ လူမဆန်ေသာ ရက်စက်ြကမ်းြကုတ်မှု ေအာက်၌ ထိုတာဝန်မျုိး ယူနိုင်ေရးမှာ အသက်စွန့်၍ လှုပ်ရှားရမည့် အဆင့်တိုင်ေအာင်လည်း ြဖစ်သွားနိုင်စရာရှိသည်။ ထိုမှျေလာက် မဟုတ်ေစကာမူ အတိုင်းအတာ တခုထိ ရင်းနှီးေပးဆပ်ရဖို့လည်း ရှိနိုင်သည်။ မည်သို့ပင်ြဖစ်ေစ အမျုိးသားေရး တာဝန်တရပ်ကို ဂုဏ်ယူစွာ ထမ်းေဆာင်နိုင်မည့် အရှားပါးဆံုး အခွင့်ေကာင်းြကီးတခု ြဖစ်လာေချြပီ။
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် အား ေလးစားြမတ်နိုး အားကိုးလှျင်၊ (သို့တည်း မဟုတ်) ပုဂ္ဂိုလ်ေရးရာ အရ ေလးစားြမတ်နိုး အားမကိုးသည့် တိုင်ေအာင် ဒီမိုကေရစီအေပါ် ယံုြကည်အားကိုး ေမှျာ်လင့်ထားလှျင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည် ြပန်လည် လွတ်ေြမာက်လာေရးကို ြမန်မာ နိုင်ငံသားတိုင်းက အမျုိးသား နိုင်ငံေရးတရပ်အြဖစ် တာဝန်ခံယူလျက် အုတ်တချပ်၊ သဲတပွင့်ပမာ မိမိတို့ တတ်နိုင်သည့်ဘက်မှ ေန၍ ဝိုင်းဝန်း အားြဖည့်ြကရန် အေလးအနက် တိုက်တွန်း လိုက်ရေပသည်။
လွင်ေအာင်စိုး (ဂျပန်)
