၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နို၀င်ဘာလ (၂၀)ရက်ေန့။ ဒီေန့ဟာ အေမရိကန် ြပည်သူေတွအတွက် အမှတ်ရစရာ အေကာင်းဆံုး ေန့တေန့ ြဖစ်ခဲ့ ရပါတယ်။ သန်းေပါင်း များစွာ ေသာ ြပည်သူေတွဟာ သမ္မတ ေရွးေကာက်ပွဲမှာ သူတို့ ချစ်ခင်ေလးစားတဲ့ ဘာရက် အိုဘားမားကို ၀ိုင်း၀န်း မဲေပးခဲ့ြကပါတယ်။
ဒါေပမယ့် အိုဘားမားကို ေထာက်ခံ အားေပးတဲ့ အေမရိကန် ြပည်သူေတွ ကိုယ်တိုင်က လူမည်း တေယာက်အေနနဲ့ သမိုင်းတေလှျာက် ပထဆံုး အြကိမ်အြဖစ် အိမ်ြဖူေတာ်ရဲ့ အရှင်သခင် ြဖစ်လာတဲ့ သူဟာ သမ္မတသက်တမ်း (၁၀)လ မြပည့်ခင် နိုင်ငံေရးအရ အထွဋ်အေခါင် ဂုဏ်ြပုဆုြကီး တခုကို ရလာလိမ့်မယ်လို့ ေမှျာ်လင့်ခဲ့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါေပမယ့် အေမရိကန် ြပည်ေထာင်စုရဲ့ (၄၄)ဆက်ေြမာက် သမ္မတဟာ ရံုးထိုင် သက်တမ်း (၁၀)လ အြကာမှာပဲ နိုဘယ်လ် ြငိမ်းချမ်းေရး ဆုြကီးကို ဆွတ်ခူး နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ေ၀ဖန်မှုေတွ၊ သေဘာမတူမှုေတွ ရှိေနလင့်ကစား ေနာ်ေ၀းနိုင်ငံ၊ နိုဘယ်လ်ဆု ေရွးချယ်ေရး ညီလာခံက အေမရိကန် သမ္မတဟာ သူ့ရဲ့တိုေတာင်းလှတဲ့ သမ္မတ သက်တမ်းမှာ လုပ်ြပခဲ့တာေတွ အတွက် ဒီဆုနဲ့ ထိုက်တန်တယ်လို့ မှတ်ချက် ေပးခဲ့ပါတယ်။
အမှန်လည်း အိုဘားမားဟာ အရည်အချင်း၊ အရည်အေသွးေတွ ြပည့်၀ေနတဲ့ နိုင်ငံ့ေခါင်းေဆာင် တေယာက်ဆိုတာ သံသယရှိစရာ မလိုပါဘူး။ သူဟာ စကတည်းက ယဉ်သကို ဆိုသလို သမ္မတရာထူးကို လက်ခံ ရယူြပီးတာနဲ့ အေမရိကန်နိုင်ငံက စတင်ခဲ့တဲ့ ကမာ္ဘ့စီးပွား ပျက်ကပ် ြပဿနာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါေပမယ့် သမ္မတဟာ ေဂျာ့ဘုရှ် လက်ထက်က စီးပွားေရး အြကပ်အတည်း ေတွေြကာင့် ဩဇာအတန်ငယ် ကျဆင်းလာတဲ့ အေမရိကန် ြပည်ေထာင်စုကို ေနရာမှန် ေရာက်ေအာင် ြပန်ြပီး ဦးေဆာင်မှု ေပးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကမာ္ဘ့နိုင်ငံ အစိုးရတိုင်းနဲ့ ဆက်ဆံေရး တိုးြမှင့်နိုင်ဖို့ ြကိုးစားတယ်။ အေမရိကန်ရဲ့ မူ၀ါဒ တချို့ကို ြပင်ဆင်တယ်။ ဒီလိုနဲ့ အိုဘားမားဟာ နိုင်ငံ ေခါင်းေဆာင်ေတွချင်း ေတာင် ေလးေလးစားစား ဆက်ဆံရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် တေယာက်ေနရာကို အခိုင်အမာ ရလာခဲ့ပါတယ်။
တကယ့်ကို အချိန်တိုတိုေလး အတွင်း နိုင်ငံေရးအရ ေအာင်ြမင်မှုေတွ ရလာတဲ့ အိုဘားမားဟာ ဉာဏ်ေြပးသူ၊ အေမှျာ်အြမင်ရှိသူ တေယာက်ဆိုတာ လူတိုင်းလက်ခံ ထားြပီးသားပါ။ ဒါေပမယ့် ဒီေနရာမှာ ေမးသင့်တဲ့ အချက်တခုက သူဟာ လုပ်သမှျ အမှန်ြဖစ်ေအာင် စွမ်းေဆာင် ထားသူလားဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ဒီေနရာမှာ ထည့်စဉ်းစား သင့်တာ အေမရိကန်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍပါ။ ကမာ္ဘစစ်ြကီးေတွ ေနာက်ပိုင်း အေမရိကန်ဟာ အင်အားြကီးနိုင်ငံ ြဖစ်လာသလို စစ်ေအးကာလ ေနာက်ပိုင်းမှာေတာ့ ြပိုင်ဘက်မရှိ ေတာင့်တင်းလှတဲ့ ြပည်ေထာင်စုြကီး ြဖစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အေမရိကန်ဟာ ကမာ္ဘကို ဦးေဆာင်သူ နိုင်ငံြကီး ြဖစ်လာပါတယ်။ အေမရိကန် သမ္မတ တေယာက်ဟာလည်း ကိုယ့်နုိင်ငံ အေရးတင်မက၊ ကမာ္ဘတခုလံုးရဲ့ အေရးကိစ္စ မှန်သမှျကို ကိုင်တွယ် ေြဖရှင်းရတဲ့ အထွဋ်အေခါင် ပုဂ္ဂိုလ်ေတွ ြဖစ်လာတယ်ဆိုတာ လက်မခံချင်သူေတွ ရှိေနေပမယ့် ကန့်ကွက်လို့ မရတဲ့ အမှန်တရားဆိုတာ ထင်ထင်ရှားရှားြကီးပါ။
သမိုင်းတေလှျာက် အေမရိကန် သမ္မတေတွဟာ ကမာ္ဘ့အေရးေတွမှာ ကိုယ်ပိုင် မူ၀ါဒေတွနဲ့ ေြဖရှင်းကိုင်တွယ် ခဲ့ြကပါတယ်။ ဥပမာ။ ။ အိုဘားမား မတိုင်ခင်က ေနာက်ဆံုး သမ္မတြဖစ်သူ ဘုရှ်ဟာ သေဘာထား တင်းမာသူ ြဖစ်ပါတယ်။ အရာရာကို စစ်အင်အားနဲ့ ဆံုးြဖတ်ချင်သူဆိုတာ သူ့လုပ်ရပ်ေတွက သက်ေသြပ ေနပါတယ်။ ဘုရှ် လက်ထက်မှာ အေမရိကန် ြပည်ေထာင်စုဟာ အီရတ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန် တို့နဲ့ စစ်ပွဲြကီးေတွ ြဖစ်ခဲ့ြပီး ကိုယ့်ဇာတ်ကိုယ် မနိုင်မှုေြကာင့် ဘုရှ် တေယာက် သိက္ခာကျစရာေတွ ြဖစ်ခဲ့တာ ေတွ့ြမင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲေတွရဲ့ ဂယက်ဟာ အိုဘားမား လက်ထက်အထိ မြပီးဆံုးေသးပါဘူး။
အခုလက်ရှိ အာဏာရလာတဲ့ အိုဘားမား ကေတာ့ နိုဘယ်လ် ြငိမ်းချမ်းေရးဆုြကီး ရထားသူပီပီ တကယ့် ြငိမ်းချမ်းေရး ၀ါဒီတေယာက် အသွင်ကို ေဆာင်ပါတယ်။ သူဟာ သမ္မတြဖစ်ြပီး မြကာခင်မှာပဲ တကမာ္ဘလံုးက နျူကလီးယား အဖျက် လက်နက်ေတွ အားလံုးကို အြပီးတိုင် ဖျက်သိမ်းပစ်ဖို့ ဦးေဆာင် လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ေနာက်ြပီး မူ၀ါဒ မတူညီတဲ့၊ ကမာ္ဘမှာ နာမည်ဆိုး တွင်ေနတဲ့ နိုင်ငံေတွနဲ့ ဆက်ဆံေရးကိုလည်း အြပုသေဘာ ညှိနိှုင်းမှုေတွ လုပ်ချင်တဲ့ သေဘာထားေတွ ြပလာပါတယ်။ ဥပမာ။ ။ ဘုရှ် လက်ထက်က အေမရိကန်ရဲ့ အတင်းမာဆံုး အေရးယူမှုကို ခံေနရတဲ့ ြမန်မာ စစ်အစိုးရကို အိုဘားမားက ညှိနိှုင်းေရး လမ်းစဉ်နဲ့ ချဉ်းကပ်ချင်တယ်လို့ ၀န်ခံခဲ့တာကို ြကည့်ရင် သိနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုပဲ နျူကလီးယား အားကိုးနဲ့ ငပွြကီး လုပ်ေနတဲ့ ေြမာက်ကိုရီးယား၊ အေမရိကန်နဲ့ ရပ်တည်ချက်ြခင်း ကွဲြပားေနတဲ့ တရုတ်၊ ရုရှား အစိုးရေတွကို အိုဘားမားက ဆက်ဆံေရး တိုးြမှင့်ဖို့ ြကိုးစားေနတာ အထင်အရှားပါပဲ။
ေနာက်ြပီးေတာ့ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယား ေဖာ်ေဆာင်ေရးမှာ အိုဘားမားဟာ နည်းနည်းေလး တင်းမာပံု ြပေနေပမယ့် သူ့လုပ်ရပ်ေတွက အီရန်သမ္မတ မာမွတ်အာမက် ဒီနီဂျက် အတွက်ေတာ့ ဝါးရင်းတုတ် ထက်က ထမင်းထုပ်လို ြဖစ်ေနတာ အမှန်ပါ။ ကမာ္ဘ့နိုင်ငံေရး သုေတသီ တချို့က အဲဒီအချက်ကိုပဲ အိုဘားမားအတွက် အားနည်းချက် ြဖစ်လာနိုင်တယ် ဆိုြပီး ေဝဖန်ေထာက်ရှု သံုးသပ်ခဲ့ြကပါတယ်။ ဘာြဖစ်လို့လဲ ဆိုေတာ့ အိုဘားမားဟာ နာမည်ပျက်နဲ့ ေကျာ်ြကားတဲ့ နိုင်ငံအစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံေရး တိုးြမှင့်ဖို့ အရမ်း အာရံုစိုက် ေနတာဟာ တဖက်မှာ ဆန့်ကျင်ဖက် အဓိပ္ပါယ်ေတွ ထွက်လာ နိုင်တာေြကာင့်မို့ပါပဲ။ ြပီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လတုန်းက အီရန်နိုင်ငံ ေရွးေကာက်ပွဲမှာ အာမက်ဒီနီဂျက် ေနာက်တြကိမ် သမ္မတ ြဖစ်လာတာကို မေကျနပ်တာေြကာင့် တဟီရန်ြမို့ခံ အီရန်ြပည်သူ (၃)သိန်းေကျာ်ဟာ အြပင်းအထန် ဆန္ဒြပခဲ့ြက ပါတယ်။ ဒီကိစ္စကို ကမာ္ဘ့နိုင်ငံ အသီးသီးက ေထာက်ခံခဲ့ြကေပမယ့် အိုဘားမား ကိုယ်တိုင်ကေတာ့ အံ့ဩစရာ ေကာင်းေလာက်ေအာင် ဆန္ဒြပ ြပည်သူေတွဖက်က ေထာက်ခံေပးဖို့ ြငင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတြကီးက
ကျေနာ့ အထင် ဒီလို လုပ်ရပ်ေြကာင့် အြပုသေဘာ ေဆာင်တဲ့ ရလဒ်ေတွ ြဖစ်လာမယ် မထင်ပါဘူး။ သမိုင်းတေလှျာက် ခုလို ြပဿနာမျိုး ြဖစ်လာတိုင်း အေမရိကန်နဲ့ အီရန် ဆက်ဆံေရးက ပိုပိုြပီး ဆိုးလာ တတ်ပါတယ်
လို့ ေြပာခဲ့ဖူးပါတယ်။ ေနာက်ပိုင်းမှာ အိမ်ြဖူေတာ်က အခု စကားေြကာင့် အိုဘားမားကို ေထာက်ခံသူေတွ အထင်အြမင် လွဲသွားမှာ စိုးရိမ်တဲ့ အေြကာင်း၊ သမ္မတဟာ အီရန် ြပည်သူေတွရဲ့ သေဘာဆန္ဒကို ေလးစားပါေြကာင်း ဖာဖာေထးေထး ေြကညာခဲ့ရပါတယ်။ ဒီြဖစ်ရပ်မှာ အိုဘားမားဟာ တဖက်က အစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံေရး တိုးြမှင့်ဖို့ ြကိုးစားေလေလ၊ အာဏာရှင် အစိုးရေတွ လက်ေအာက်က ြပည်သူေတွနဲ့ ကင်းကွာေလေလ ြဖစ်သွားနုိင်တယ် ဆိုတာ သိသာြမင်သာ ြဖစ်ေစခဲ့ပါတယ်။ ဘုရှ်ဟာ အေမရိကန်ရဲ့ အင်အားကို ယံုြကည်ြပီး စွာ,ခဲ့တဲ့အတွက် သူ သမ္မတြဖစ်ေနချိန်မှာ အေမရိကန်ဟာ ငပွြကီးအြဖစ် နာမည်ြကီး ခဲ့ပါတယ်။
အိုဘားမား လက်ထက်မှာေတာ့ အရာရာဟာ ေြပာင်းလဲ သွားခဲ့ပါြပီ။ သူဟာ ြငိမ်းချမ်းေရး လိုလားသူ၊ ြငိမ်းချမ်းေရး နိုဘယ်လ် ဆုရှင်ပါ။ ဘာကိုမဆို ြငိမ်းချမ်းေရးနဲ့ ေြဖရှင်းဖို့ ြကံစည်ေနြခင်းဟာ သူ့အတွက် တချိန်မှာ အဆိပ်တခွက် ြဖစ်မလာဘူးလို့ မေြပာနိုင်ပါဘူး။ ြငိမ်းချမ်းေရး နိုဘယ်လ်ဆုရှင် တေယာက်ြဖစ်တဲ့ ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ဟာ ြမန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကေရစီ ရရှိေရးအတွက် စစ်အစိုးရကို တိုက်ပွဲ ၀င်ေနပါတယ်။ အဲဒီ အချိန်မှာပဲ တြခား ြငိမ်းချမ်းေရး နိုဘယ်လ်ဆုရှင် တေယာက်ြဖစ်တဲ့ သမ္မတြကီး ကေတာ့ ြမန်မာ စစ်အစိုးရကို ေချာ့ေပါင်းဖို့ ြကံေနပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံေရးအရ ေ၀ဖန်စရာ မရှိေပမယ့် လူ့အခွင့်အေရး စံနှုန်းနဲ့ တိုင်းတာ ြကည့်ရင်ေတာ့ ရင်ထိတ်စရာ ြဖစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ၊ ဘုရှ် လက်ထက်က ေဆာ်မယ်၊ နှက်မယ် တကဲကဲနဲ့ ြကိမ်း၀ါး ေနတာေတာင် တုိင်းြပည်ရဲ့ လူ့အခွင့်အေရးကို မျက်ကွယ်ြပုခဲ့တဲ့ ြမန်မာ စစ်အစိုးရ ညှိနိှုင်းေရး လမ်းစဉ်နဲ့ ချဉ်းကပ်မယ်ဆိုတာ ေတာ်ေတာ်ေလး အံ့ဩစရာပါ။ ဒါဟာ အာဏာကို မက်ေမာ ရူးသွပ်ြပီး အသိဉာဏ် ေပျာက်ေနတဲ့ ေခွးရူးလို ပုဂ္ဂိုလ်ေတွကို ဓားနဲ့မခုတ်ဘဲ ထန်းလျက် ေကျွးသလို ြဖစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါေြကာင့် သူဟာ နိုဘယ်လ် ြငိမ်းချမ်းေရး ဆုရှင်ြကီး ပီသစွာနဲ့ ကမာ္ဘ့ နာမည်ပျက်နုိင်ငံ အစိုးရေတွကို ြငိမ်းြငိမ်းချမ်းချမ်း လက်ကမ်းေနချိန်မှာ အဖိနှိပ်ခံ နင်းြပား ြပည်သူေတွအတွက် လွတ်လပ်ခွင့် ေမှျာ်လင့်ချက် ကေတာ့ ပိုပိုြပီး ေ၀းကွာလာနိုင်တာ သတိြပု သင့်ပါတယ်။ ေနာ်ေ၀းနိုင်ငံ ေအာ်စလိုြမို့က မိန့်ခွန်းေြပာပွဲမှာ အိုဘားမားက အေမရိကန် နိုင်ငံဟာ တကယ်ြကံုရတဲ့ အရှုပ်အေထွးေတွကို အမှန်အတိုင်း မရှုြမင် နိုင်ေသးဘူးလို့ ေြပာသွားခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ လူ့အခွင့်အေရးကို ေလးစား လိုက်နာတတ်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်ေကာင်း တေယာက်ဆိုတာ သံသယရှိစရာ မလိုပါဘူး။ ဒါေပမယ့် ြမန်မာ၊ ဇင်ဘာေဘွ တို့လို အာဏာရူး အစိုးရ လက်ေအာက်က ြပည်သူေတွ အတွက် စစ်မှန်တဲ့ လူ့အခွင့်အေရးကို ေဆာင်ြကဉ်း ေပးေရး အတွက် ထိုက်ထိုက်တန်တန် လုပ်ြပနိုင်ပါ့မလား ဆိုတာေတာ့ ေတွးစရာ ြဖစ်ေနခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို ဒီမိုကရက်ေရာ၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ေတွပါ နားလည်ေနသလို သမ္မတေဟာင်း ဂျင်မီကာတာ ကလည်း ေထာက်ြပဖူး ပါတယ်။ အိုဘားမားဟာ သူ့ရဲ့သမ္မတ သက်တမ်းတေလှျာက် နုိင်ငံစံုလှည့်ြပီး ေဆွးေနွးမှုေတွ မျိုးစံု လုပ်ခဲ့သူပါ။ သူဟာ ြငိမ်းချမ်းေရး ရည်မှန်းချက်ကို အြပည့်အ၀ ေဖာ်ေဆာင်ဖို့ စိုင်းြပင်းေနတယ် ဆိုတာ ေသချာပါတယ်။ ဒါေပမယ့် နိုင်ငံေရး သုေတသီ တချို့ကေတာ့ အိုဘားမားရဲ့ တကမာ္ဘလံုး ဒီမိုကေရစီ ြမှင့်တင်ေရး စီမံကိန်း ေတွမှာေတာ့ အားနည်းချက်ေတွ ရှိေနဦးမယ်လို့ ရှုြမင်ေနဆဲပါ။ အိုဘားမားဟာ သူရပ်တည်တဲ့ လမ်းေြကာင်းကို ေသချာစီစစ် ေရွးချယ်ခဲ့တာ ြဖစ်မှာပါ။ ဘယ်လိုပဲြဖစ်ြဖစ် အေမရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံေရး ခံယူချက် ေြပာင်းလဲသွားြခင်းရဲ့ ေနာက်ကွယ်မှာ သိမ်ေမွ့ နက်နဲေတွ အေြကာင်းြပချက်ေတွ အများြကီး ရှိေနဦးမှာ အေသအချာပါပဲ။
အိုဘားမားဟာ အရင် သမ္မတေဟာင်း ဘုရှ် လက်ထက်က ြကံုခဲ့တဲ့ ြပဿနာေတွကို အေြခခံြပီး ြကိုတင် ြပင်ဆင်မှုေတွ အသင့်အေနအထား ေဆာင်ရွက် ထားခဲ့တာပါ။ အေမရိကန်လို လူ့အခွင့်အေရးကို အရမ်း တန်ဖိုးထားတဲ့ နိုင်ငံတခုရဲ့ သမ္မတြကီးဘုရှ်ဟာ အီရတ် ကျူးေကျာ်စစ်ပွဲေြကာင့် ကမာ္ဘ့ လူ့အခွင့်အေရး အဖွဲ့ေတွရဲ့ ြပစ်တင် ရှုတ်ချြခင်းကို ခံခဲ့ရဖူးပါတယ်။ အိုဘားမားကေတာ့ စစ်ပွဲတခု နွှဲလိုက်ြခင်းေြကာင့် အေမရိကန် ရလာမယ့် အကျိုးအြပစ်ကို အရမ်းစီစစ် တွက်ချက်တတ်တဲ့ ဉာဉ်မျိုး ရှိေနပံုပါပဲ။ သူဟာ သမ္မတ ြဖစ်လာတာနဲ့ အီရတ်က အေမရိကန်တပ်ေတွ ဆုတ်ခွာဖို့ လျင်လျင်ြမန်ြမန်ပဲ ေဆာင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ေနာက်ြပီး အီရတ်မှာ ဒီမိုကေရစီ ေဖာ်ေဆာင်ေရး အကူအညီေတွ ေပးသွားမယ်လို့ ကတိြပုခဲ့သလို အေမရိကန် အစိုးရပိုင် ဒီမိုကေရစီ ေထာက်ပံ့ေရး ရံပံုေငွကိုလည်း တိုးြမှင့် လိုက်ြပန်ပါတယ်။ ဘုရှ် လက်ထက်က လက်နက် အားကိုးနဲ့ အီရတ်ကို ကျူးေကျာ်ခဲ့တာေြကာင့် အေမရိကန် အစိုးရရဲ့ လူ့အခွင့်အေရး ကဏ္ဍမှာ အမည်းစက် စွန်းသွားခဲ့တာကို အိုဘားမားက အဖတ်ဆည်ဖို့ ြကိုးစားလာတာလည်း ြဖစ်နိုင်ပါတယ်။ သမ္မတက သူဟာ လူ့အခွင့်အေရးနဲ့ ဒီမိုကေရစီေရး အတွက် ေဆွးေနွးညှိနိှုင်းမှုေတွ ပိုြပီးလည်း လုပ်သွားပါ့မယ်လို့ ေြကညာ စကားပစ် လိုက်ပါတယ်။
တဖက်ကေတာ့ တချို့ အေမရိကန် အာဏာပိုင်ေတွ ကိုယ်တိုင်က လူြမင်ကွင်း ေနာက်ကွယ်က လူ့အခွင့်အေရး ေဖာက်ဖျက်မှု ေတွကို ေဖာ်ထုတ် အေရးဆိုဖို့ ပိုြပီး ခက်လာနိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်း ေနြကပါတယ်။ အေမရိကန် အစိုးရဟာ လူ့အခွင့်အေရးနဲ့ ပတ်သက်ြပီး နာမည်ဆိုး ထွက်ေနတဲ့ အစိုးရေတွကို ညှိနိှုင်းတဲ့နည်းနဲ့ ချဉ်းကပ်ဖို့အတွက် တတ်နိုင်သေလာက် အဆင်ေြပေအာင် ေြပာဆိုဆက်ဆံရမှာ ြဖစ်ပါတယ်။ ဒီေတာ့ သူ့အေနနဲ့ အဲဒီ အစိုးရေတွရဲ့ ြပစ်ချက်ေတွကို သိေနသည့်တိုင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ေထာက်ြပ အေရးဆိုနိုင်ပါ့မလား ဆိုတာ စဉ်းစားစရာ ြဖစ်လာပါတယ်။ ဒီေနရာမှာ အထင်ရှားဆံုး ြဖစ်ရပ်ကေတာ့ သူနဲ့ ြမန်မာစစ်အစိုးရ ၀န်ြကီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ြကီး သိန်းစိန်တို့ ေတွ့ခဲ့တုန်းက အိုဘားမား အေနနဲ့ ြမန်မာ အတိုက်အခံ ေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ကို လွှတ်ေပးဖို့ ေြပာခဲ့တာေလာက်ပဲ ြပုလုပ်ခဲ့တာပါပဲ။ စကင်္ာပူ ေဆွးေနွးပွဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်ြကီး သိန်းစိန်နဲ့ ေတွ့ဆံုခဲ့သူဟာ အိုဘားမား မဟုတ်ဘဲ ဘုရှ်သာ ြဖစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ဘာေတွ ြဖစ်မလဲ ဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ် ြကည့်ချင်စရာပါ။ ခုေတာ့ အိုဘားမားဟာ တကမာ္ဘလံုး လူ့အခွင့်အေရး အဖွဲ့အစည်းေတွက ေတာင်းဆိုြပီးသား ေြပာြပီးသား အချက်တခုကိုပဲ ေြပာသွားခဲ့တာပါ။ ဒီေလာက်နဲ့ေတာ့ အရှက်ကင်းမဲ့ြပီး အေရထူေနတဲ့ ြမန်မာ စစ်အစိုးရက ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ကို ဘယ်လိုမှ ြပန်မလွှတ်ေပးနုိင်တာ အိုဘားမား မသိဘဲ မေနေလာက်ပါဘူး။ ဒါေပမယ့် သူကိုယ်တုိင် ချမှတ်ထားတဲ့ ြငိမ်းချမ်းေရးနဲ့ ညှိနိှုင်းေရး မူ၀ါဒေတွကပဲ သူ့ကိုြပန်ြပီး ချုပ်ေနှာင်သလို ြဖစ်ခဲ့တာလို့ သံုးသပ် မိနိုင်ပါတယ်။
အခုဆိုရင် အိုဘားမား အေနနဲ့ နျူကလီးယား ြပဿနာ၊ ကမာ္ဘ့ရာသီဥတု ေဖာက်ြပန် လာြခင်းကို ကိုင်တွယ် ေြဖရှင်းရမယ့် ြပဿနာေတွနဲ့ပဲ ရင်ဆိုင်ေနရပါတယ်။ ေနာက်ြပီးေတာ့ ေဒါ်လာဘီလျံ (၈၀၀)ေလာက် အနည်းဆံုး အေြကွးတင်ေနတဲ့ တရုတ် အစိုးရကိုလည်း ေြပလည်ေအာင် ေပါင်းေနရပါတယ်။ ဒါေပမယ့် အိုဘားမားက သူဟာ ဘယ်လို ကိစ္စကိုမဆို အြကမ်းနည်းနဲ့ မေြဖရှင်းဘဲ ေအာင်ြမင်မယ်လို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ယံုြကည်ထားသူပါ။ အရာရာကို သမားရိုးကျ ချဉ်းကပ် ေြဖရှင်းနိုင်ဖို့ သမ္မတက အသင့်ြပင် ထားခဲ့ပါတယ်။ ဒါေပမယ့် သူ့ရဲ့မဟာဗျူဟာ နည်းလမ်းေတွ ေအာင်ြမင်တယ်ဆိုတာ သက်ေသြပနိုင်မယ့် အေထာက်အထား ကေတာ့ နည်းနည်းေလးပဲ ရှိပါေသးတယ်။ ဥပမာ၊ အိုဘားမားရဲ့ ညှိနိှုင်းေရး မူ၀ါဒေြကာင့် ေြမာက်ကိုရီးယား နဲ့ အီရန်တို့က သူတို့ရဲ့ နျူကလီးယား စီမံကိန်းေတွကို ရပ်ပစ်ဖို့ အရိပ်အေယာင်ေလးေတာင် မေတွ့ရေသးတာ အထင်အရှားပါပဲ။
ဒါေပမယ့် ကမာ္ဘ့ရာသီဥတု ေဖာက်ြပန်ေနမှုကို ကာကွယ်ဖုိ့ တရုတ်နိုင်ငံကို အဓိက လက်တွဲဖက် အြဖစ် အိုဘားမားရဲ့ နည်းဗျူဟာက စည်းရံုးလိုက်နိုင် ြပန်ပါတယ်။ ကမာ္ဘ့ ဒီမိုကေရစီ ထိန်းသိမ်းေရး အဖွဲ့တခုြဖစ်တဲ့ Freedom House က အမှုေဆာင် ဒါရိုက်တာ တင်မီလီယာက အေမရိကန် အစိုးရအေနနဲ့ ေဆွးေနွးပွဲေတွ၊ အြပုသေဘာေဆာင်တဲ့ ချဉ်းကပ်မှုေတွ အများြကီးလုပ်လာြပီး တကယ်တန်း လိုအပ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီေရး ေထာက်ပံ့မှုေတွမှာ အားနည်းသွားရင် လူ့အခွင့်အေရး ြပဿနာကို ပိုဆိုး သွားေစနိုင်တယ်လို့ ေြပာခဲ့တာကို ြကည့်ရင် အိုဘားမားရဲ့ နည်းပရိယာယ် အေပါ် သံသယ ပွားသူေတွ ရှိေနတယ်ဆိုတာ တေစ့တေစာင်း ေတွ့ြမင်နုိင်ပါတယ်။
ေနာက်တခါ အိုဘားမား အေနနဲ့ လူ့အခွင့်အေရးကို အမှန်တကယ် ဦးစားေပး မေပးဆိုတာ ေသြခာ စဉ်းစားရမယ့် ေနာက်ထပ် ကိစ္စတခုက ရှိေနြပန်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ထဲမှာ အိုဘားမားဟာ ဒလိုင်းလားမား ကိုယ်ေတာ်ြကီးကို ေတွ့ဆံုဖို့ အေြခအေနတခု ရခဲ့ေပမယ့် ြငင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက အိမ်ြဖူေတာ်က သမ္မတဟာ လုပ်ငန်း တာ၀န်ေတွ များလွန်းတာေြကာင့် တိဘက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ေခါင်းေဆာင်ြကီးကို မေတွ့ဆံု ြဖစ်တာပါလို့ ေြကညာ လိုက်ပါတယ်။ ဒါေပမယ့် ေလ့လာသူေတွက အိုဘားမား ြငင်းဆန်ရြခင်းဟာ အဲဒီတုန်းက တရုတ်သမ္မတ ဟူကျင်းေတာင်နဲ့ ေတွ့ဆံုဖို့ ြကိုစီစဉ်ထားတာကို မထိခိုက်ေစချင်လို့ ြဖစ်နုိင်ေြကာင်း သံုးသပ်ြကပါတယ်။ အားလံုးသိတဲ့ အတိုင်း ဒလိုင်းလားမား ဆိုတာက တိဘက် လူ့အခွင့်အေရး အတွက် ဦးေဆာင် လှုပ်ရှားေနတဲ့ ဘာသာေရး ေခါင်းေဆာင်ြဖစ်ြပီး တရုတ် အစိုးရရဲ့ မဟာ ရန်သူေတာ်အြဖစ် သတ်မှတ် ခံထားရသူပါ။ တကယ်လို့ နိုင်ငံေရး သုေတသီေတွ ခန့်မှန်းတဲ့အတိုင်း မှန်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အိုဘားမားဟာ အာရှ အင်အားြကီး တရုတ်မျက်နှာကို ြကည့်ြပီး ကမာ္ဘသိ လူ့အခွင့်အေရး လှုပ်ရှားသူ ကိုယ်ေတာ်ြကီးကို မျက်ကွယ်ြပု လုိက်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို ညွှန်ြပေနတာပဲ မဟုတ်လား။
တိမ်ေတာင်သဖွယ်၊ မင်းေရးကျယ်ဆိုတဲ့ စကားလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ တကယ်ေတာ့ တိုင်းေရးြပည်ေရး၊ နိုင်ငံေရးဆိုတာ ရှုပ်ေထွး နက်နဲတယ်ဆိုတာ လူတိုင်း သေဘာေပါက်ြကမှာပါ။ အထက်က ေြပာခဲ့သလို ကမာ္ဘ့ဦးေဆာင် နိုင်ငံြကီးြဖစ်တဲ့ အေမရိကန်ရဲ့ သမ္မတရာထူးကို လက်ခံထားသူ တေယာက် အေနနဲ့ အိုဘားမားဟာ တကယ့်ကို ဖိအားေတွနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမှာ အမှန်ပါပဲ။ ဒါေပမယ့် အရည်အချင်းရှိသူ တေယာက်ပီပီ ကမာ္ဘ့ စီးပွားပျက်ကပ်၊ ကျူဘားက ဂွာတာနာမို အကျဉ်းေထာင်ကိစ္စ၊ အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ တပ်ေတွ တိုးြမှင့်ေရး၊ ရာသီဥတု ေဖာက်ြပန်မှု ေြဖရှင်းေရးစတဲ့ နယ်ပယ်စံုက ြပဿနာေတွကို အေကာင်းဆံုး ေြဖရှင်းနိုင်ဖုိ့ နည်းလမ်း ရှာခဲ့သူပါ။ ဒါေပမယ့် အီရန်၊ ေြမာက်ကိုရီးယား တို့ရဲ့ နျူကလီးယား ကိစ္စလို ဟာေတွကိုေတာ့ သူ့ရဲ့ ညှိနိှုင်းေရး မူ၀ါဒနဲ့ ဆက်ြပီးချဉ်းကပ်ဖိ်ု့ ဘယ်ေလာက် စိတ်ရှည်ရှည် ြကိုးစားမလဲ ေစာင့်ြကည့်ရမှာပါ။ သိုးေဆာင်း စကားပံုမှာ
No one is perfect
ဆိုတဲ့ စကား ရှိပါတယ်။ အိုဘားမား ဟာလည်း ထူးချွန်ထက်ြမက်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်ေကာင်း တေယာက်ပီပီ နိုင်ငံေရး နယ်ပယ်မှာ အေကာင်းဆံုး ေြခလှမ်းေတွနဲ့ ခရီးဆက်ေနေပမယ့် တြခားေသာ ေနရာေတွမှာ အားနည်းချက်ေလးေတွ ရှိေနတာလည်း သိပ်ေတာ့ မဆန်းပါဘူး။
ဒါေပမယ့်လည်း ြမန်မာ့အေရးလို ကိစ္စမျိုးေတွမှာ အိုဘားမား ဒီထက်ပိုြပီး ြပတ်သားသင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ြမန်မာ စစ်အစိုးရရဲ့ မတရား ဖမ်းဆီးြခင်းကို ခံထားရရှာတဲ့ အိုဘားမားလို နိုဘယ်လ် ြငိမ်းချမ်းေရးဆုကို ဆွတ်ခူး ထားနိုင်သူ ြမန်မာ့ လူ့အခွင့်အေရးနဲ့ ဒီမိုကေရစီေရး ေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ရဲ့ မျက်နှာကို ြမင်ေယာင်မိတိုင်း
မစ္စတာ အိုဘားမား၊ ခင်ဗျား မှားများ ေနသလား
ဆိုတဲ့ သံသယေလး ခို၀င် လာမိတာေတာ့ အမှန်ပဲ ြဖစ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲ ြဖစ်ြဖစ် ကမာ္ဘ့ ြငိမ်းချမ်းေရးကို လိုလားသူ အိုဘားမား တေယာက် ြမန်မာနိုင်ငံနဲ့ ြမန်မာ ြပည်သူေတွရဲ့ ြငိမ်းချမ်းေရး အတွက်ပါ ဦးေဆာင် လမ်းြပေပးနိုင်ဖို့ ေမှျာ်လင့် ေနမိပါေတာ့တယ်။
ဘာသာြပန် - ေအာင်ခိုင်
ဝန်ခံချက် ။ ။ ယခင် အပါတ်ထုတ် ဝါရှင်တန်ပို့(စ်) သတင်းစာပါ စာေရးသူ ေဂျာ့ရှုဝါ ကာလန်ဇစ် ၏ သံုးသပ်ချက် ေဆာင်းပါး A Nobel Winner Who Went Wrong on Rights အား ဆီေလှျာ်ေအာင် ဘာသာ ြပန်ဆိုသည်။
